Sắp về Việt Nam? Đừng để quyền lợi còn “kẹt” ở Nhật
Ngày chuẩn bị về nước, ai cũng có một danh sách dài: trả nhà, gửi hành lý, đặt vé, chào đồng nghiệp… Nhưng trước khi rời Nhật, hãy dành thêm một buổi để rà lại lương, bảo hiểm và giấy tờ thuế. Có khoản cần hỏi công ty, có khoản phải tự làm hồ sơ; không phải cứ về nước là tiền tự động được chuyển về.
Trước khi nghỉ việc: hỏi công ty 3 điều
1. Công ty có chế độ tiền nghỉ việc không?
Khoản này gọi là 退職金 (taishokukin). Không phải công ty nào cũng có, nên hãy xem hợp đồng hoặc nội quy 就業規則 (shūgyō kisoku) để biết điều kiện và cách tính. Nếu công ty đã quy định chế độ này, việc chi trả sẽ theo quy định đó.
2. Còn bao nhiêu ngày phép?
Kiểm tra số ngày 有給 (yūkyū) còn lại và trao đổi với công ty để sắp xếp nghỉ trước ngày thôi việc. Đừng mặc định phép chưa dùng sẽ được đổi thành tiền; sau khi nghỉ việc, quyền sử dụng số ngày phép còn lại cũng chấm dứt.
3. Còn khoản lương nào chưa thanh toán?
Đối chiếu lương tháng cuối, tiền làm thêm 残業代 (zangyōdai), phụ cấp, tiền đi lại và thưởng nếu có. Hỏi rõ thời điểm thanh toán, đồng thời lưu lại phiếu lương và giấy tờ liên quan.
Nếu nghỉ việc để tìm công việc khác ở Nhật
Bạn có thể tìm hiểu về trợ cấp thất nghiệp – 失業手当 (shitsugyō teate). Khoản này không tự động có sau khi nghỉ việc. Người lao động phải đáp ứng điều kiện về thời gian tham gia bảo hiểm, đăng ký tại Hello Work và thực sự sẵn sàng đi làm, đang tìm việc. Số ngày hưởng tùy tuổi, thời gian tham gia bảo hiểm và lý do nghỉ; không phải ai cũng mặc định được nhận 90 ngày.
Nếu tự nghỉ việc không có lý do chính đáng, thường có 7 ngày chờ và thêm thời gian hạn chế chi trả. Với trường hợp nghỉ việc từ ngày 1/4/2025, thời gian hạn chế thường là 1 tháng, nhưng có ngoại lệ.
Đã quyết định về Việt Nam và không còn tìm việc ở Nhật? Hãy nói đúng kế hoạch của mình với Hello Work để được hướng dẫn. Không nên khai đang tìm việc nếu thực tế không phải vậy.
Trước và sau khi rời Nhật: kiểm tra hồ sơ Nenkin, thuế
Rút Nenkin một lần – 脱退一時金 (dattai ichijikin)
Người nước ngoài đáp ứng điều kiện có thể nộp hồ sơ sau khi rời Nhật. Hạn nộp thông thường là trong vòng 2 năm kể từ khi không còn địa chỉ cư trú tại Nhật. Số tháng được dùng để tính khoản rút có giới hạn; với một số giai đoạn đóng từ tháng 4/2021 trở đi, mức tối đa là 60 tháng.
Trước khi nộp, hãy cân nhắc kỹ: thời gian đã dùng để tính khoản rút có thể không còn được tính cho quyền lợi lương hưu sau này. Đây không phải khoản nên quyết định chỉ dựa trên con số ước tính mình sẽ nhận được.
Khoản thuế bị khấu trừ từ Nenkin
Khi nhận khoản rút từ 厚生年金 (kōsei nenkin), thường có 20,42% thuế thu nhập bị khấu trừ tại nguồn. Người đủ điều kiện có thể làm thủ tục khai thuế để xin hoàn phần này thông qua người đại diện thuế ở Nhật – 納税管理人 (nōzei kanrinin). Quy định khấu trừ này áp dụng với khoản rút từ lương hưu nhân viên; 国民年金 (kokumin nenkin) không bị khấu trừ theo cách đó.
Thuế thu nhập và người thân ở Việt Nam
Nếu nghỉ giữa năm, chưa được công ty quyết toán 年末調整 (nenmatsu chōsei), hãy kiểm tra xem mình có thể khai thuế 確定申告 (kakutei shinkoku) để xin hoàn hay không. Nếu còn việc thuế cần xử lý sau khi về nước, hãy hỏi cơ quan thuế về việc chỉ định người đại diện trước khi rời Nhật.
Nếu từng gửi tiền hỗ trợ người thân ở Việt Nam, hãy giữ chứng từ chuyển tiền và giấy tờ chứng minh quan hệ. Việc được giảm trừ thuế còn tùy điều kiện, độ tuổi, thu nhập và hồ sơ cụ thể — có gửi tiền chưa đồng nghĩa chắc chắn được giảm thuế.
Checklist trước ngày bay
- Hỏi công ty về tiền nghỉ việc, ngày phép và các khoản lương còn lại.
- Xin và lưu các giấy tờ cần thiết sau khi nghỉ việc.
- Nếu muốn tìm việc tại Nhật, hỏi Hello Work về điều kiện và lịch làm thủ tục.
- Tìm hiểu kỹ điều kiện, thời hạn và ảnh hưởng trước khi xin rút Nenkin.
- Kiểm tra việc khai thuế và chỉ định người đại diện nếu còn thủ tục sau khi về nước.
Đừng đợi đến lúc vali đã đóng mới bắt đầu hỏi quyền lợi. Mỗi khoản có điều kiện và thời hạn riêng; kiểm tra sớm giúp bạn biết mình cần làm gì khi vẫn còn ở Nhật.
Thông tin trong bài mang tính tham khảo chung. Quyền lợi thực tế phụ thuộc vào hồ sơ và điều kiện của từng người; hãy xác nhận với công ty, Hello Work, Cơ quan Hưu trí Nhật Bản hoặc cơ quan thuế trước khi làm thủ tục.